De AI Brief · week 22
Levert AI eigenlijk iets op?
Verder deze week: robots draaien acht dagen zelfstandig door, en China maakt topmodellen spotgoedkoop.
Waar staan we
Deze week draaide het in AI om één vraag: levert het eigenlijk iets op? Uber noemde zijn AI-uitgaven "moeilijk te verantwoorden", Microsoft rekende voor dat AI duurder uitvalt dan een mens, en het FD zag Nederlandse bedrijven worstelen met kosten die oplopen terwijl de opbrengst onduidelijk blijft.
Tegelijk wordt de techniek zelf spotgoedkoop. DeepSeek maakte zijn korting van 75% permanent en China levert topmodellen voor een fractie van de prijs. En de stemming kantelt: "I'm Tired of Talking to AI" werd het best gelezen stuk op Hacker News, en DuckDuckGo kreeg 28% meer bezoek met zoeken zonder AI.
De rode draad: de techniek wordt goedkoper en beter, maar de waarde verschuift naar de vraag of je het betaalbaar en betrouwbaar aan het werk krijgt. De vraag draait van "kijk hoe slim" naar "wat kost het, en wil ik het".
Wat er deze week schoof
wat er nu kan
Robots draaien nu dagenlang zelfstandig
De fysieke kant van AI kwam deze week hard bovendrijven. Figure AI liet zijn humanoïde robots 200 uur (acht dagen) achter elkaar zelfstandig pakketten sorteren, goed voor 4026 upvotes op r/singularity. Eronder werd een minder glanzend verhaal zichtbaar: in India leggen werkers massaal video's vast om diezelfde robots te trainen.
Voor de meeste bedrijven nog niet praktisch, maar het laat zien hoe snel de fysieke kant van AI nu beweegt.
voor wie het nakijkt
robotica, embodied, data-arbeid · heat: Figure AI 4026pt (r/singularity)
- bewijs: Figure AI 200u autonoom · 4026pt · India-data-arbeid 1816pt
- bronnen: Figure AI 200 uur autonoom ·
reddit· India-werkers leggen video-data vast voor humanoïden ·reddit
wat het kost
China drukt de prijs van topmodellen door
De prijs onder de top zakte verder. DeepSeek maakte zijn korting van 75% permanent, haalde een financieringsronde van 10,29 miljard dollar op, en Qwen bracht modellen op bijna-topniveau die je zelf kunt draaien. Een veelbesproken Reddit-post vatte de stemming samen: "DeepSeek just popped the American AI bubble".
Krachtige AI per taak wordt spotgoedkoop. Je betaalt straks vooral voor de inrichting, niet voor de tokens. Let wel op waar je data terechtkomt.
voor wie het nakijkt
deepseek, qwen, open-weights, pricing · heat: DeepSeek 75% permanent · Reddit 1288pt
- bewijs: DeepSeek 75% korting permanent · $10,29 mld financiering · "popped the bubble" 1288pt
- bronnen: DeepSeek maakt 75%-korting permanent ·
primary· DeepSeek haalt $10,29 mld op ·reddit· Qwen3.7-Max ·digg
werkt het echt
De boardroom vraagt: levert AI eigenlijk iets op?
De kosten-vraag brak door tot in de directiekamer. Uber noemde zijn AI-uitgaven "moeilijk te verantwoorden", Microsoft rekende voor dat AI duurder uitvalt dan een mens, en het FD zag Nederlandse bedrijven worstelen: de kosten lopen op terwijl de opbrengst vaak onduidelijk blijft. Prosus deelde openhartig zijn vele mislukte AI-experimenten.
Een AI-pilot die indruk maakt is nog geen winst. Meet de kosten per taak voordat je opschaalt.
- verder lezen: Het grote AI-experiment van Prosus: veel mislukkingen · ~6 min · eerlijk over wat niet werkte
voor wie het nakijkt
kosten, roi, adoptie · heat: Uber "harder to justify" · HN 303pt
- bewijs: Uber "harder to justify" · Microsoft: AI duurder dan mens · fd.nl kosten > opbrengst
- bronnen: Uber: AI-uitgaven moeilijk te verantwoorden ·
web· Microsoft: AI duurder dan een mens ·web· fd.nl: kosten lopen op, opbrengst onduidelijk ·fd
wie aan de knoppen zit
Nederland en Europa willen grip op AI
De roep om Europese grip op AI werd luider en concreter. NRC betoogde dat de ontwikkeling van AI niet volledig aan de vrije markt kan worden overgelaten, Europarlementariërs eisten openheid over het verborgen energiegebruik van Amerikaanse datacenters, en techexpert Bert Hubert schreef praktisch op wat organisaties nú aan digitale autonomie kunnen doen.
Vraag je leverancier waar je AI draait en wiens model het is. "Soeverein" en "op EU-bodem" worden koopargumenten.
- verder lezen: Bert Hubert: digitale autonomie, wat kunnen organisaties NU doen · ~8 min · een concreet stappenplan
voor wie het nakijkt
soevereiniteit, nl, eu, regulering · heat: NRC · FTM · Bert Hubert
- bewijs: NRC: AI niet aan de vrije markt · EU eist datacenter-openheid · Hubert: digitale autonomie
- bronnen: NRC: AI niet volledig aan de vrije markt overlaten ·
nrc· FTM: Europarlementariërs eisen openheid over datacenter-energie ·web· Bert Hubert: digitale autonomie, wat kun je nu doen ·web
hoe het voelt
AI-moeheid krijgt taal
De weerstand tegen AI kreeg deze week scherpe woorden. "I'm Tired of Talking to AI" werd met 1902 punten het best gelezen stuk op Hacker News, DuckDuckGo zag 28% meer bezoek nadat Google beweerde dat mensen AI-zoeken geweldig vinden, en in Nederland schreef NRC dat HR-managers weer eens "een brief met spelfouten van een echt mens" willen.
Je klant en je personeel worden AI-moe. "Door een mens gemaakt" wint aan waarde.
- verder lezen: Shunning AI is the human choice · ~5 min · waarom dit geen modegril is
voor wie het nakijkt
backlash, human-led, vertrouwen · heat: HN 1902pt · DuckDuckGo +28%
- bewijs: HN 1902pt · DuckDuckGo +28% · NRC: terug naar de mens
- bronnen: I'm Tired of Talking to AI ·
hn· DuckDuckGo +28% met zoeken zonder AI ·hn· NRC: HR wil weer een brief van een echt mens ·nrc
Deze week doen
Meet de kosten per taak van je AI-inzet voordat je verder opschaalt.
- waarom nu: de kosten-vraag brak deze week door tot in de boardroom (Uber, Microsoft, fd.nl).
- 5 min: zoek in je AI-tool of -factuur op wat je vorige maand per taak of per duizend tokens betaalde.
- 1 uur: pak je drie meest-gebruikte AI-taken, reken de kosten per taak uit, en bepaal welke de moeite waard is.
Gereedschapskist
- DeepSeek (open, goedkoop) · aankondiging · sinds de 75%-korting permanent is, een spotgoedkoop model voor niet-gevoelige taken.
- Qwen3.6 35B (open weights) · reddit · draait lokaal op bescheiden hardware (110 tok/s op 12GB VRAM), handig voor privacy-gevoelige experimenten.
Wat ik volg
- als DeepSeek of Qwen op EU-bodem gehost beschikbaar komt → krachtige, goedkope AI wordt realistisch voor wie met persoonsdata werkt.
- als meer grote bedrijven hun AI-uitgaven publiek "moeilijk te verantwoorden" noemen → de markt kantelt van "kijk hoe slim" naar "wat kost het", de inkooplens om nu te leren.
Wat mij ongelijk zou geven
Als de kosten-zorg een momentopname blijkt en de AI-uitgaven volgend kwartaal gewoon doorstijgen zonder dat iemand om opbrengst vraagt. Deze week géén tegenbewijs: meerdere grote spelers stelden de vraag tegelijk.
Essay-kandidaten
- stemming · AI-moeheid als marktsignaal: sterke counter (een luide thread is nog geen markt) + raakt elke MKB'er. Niet "mensen haten AI", maar "door mensen gemaakt wordt een verkoopargument".
- praktijk · de kosten-vraag voor MKB: praktisch en niet-technisch, raakt elke ondernemer die AI overweegt.
Wat ik je bespaar
- Anthropic passeert OpenAI op omzet (The Information, SemiAnalysis): sterk verhaal, maar er ligt al een essay over de twee AI-winnaars. Achtergrond, geen nieuwe actie.
- OpenAI bewijst een meetkunde-conjecture: indrukwekkende capability-stap, geen praktijk voor het MKB deze week.
- Healthcare-AI klinisch: hoge diepte in de bronnen, maar niche zonder brede MKB-haak deze week.
Mijn voorspellingen
Wat ik denk dat er gaat gebeuren in AI, en hoe het uitpakt. Ook als ik ongelijk had.
Op korte termijn26
- open
Voor eind 2026-W47 noemt minstens een van de zes ondertekenaars van de Joint Commitment on Frontier Responsibilities publiek een externe auditor of publiceert een extern auditrapport
- open
Voor eind 2026-W46 kondigt minstens een bekende verticale AI-aanbieder (juridisch, zorg, finance of klantenservice) publiek aan dat hij z'n kernproduct van een Amerikaans frontier-model naar een open of eigen model verplaatst om de marge te redden
- open
Voor eind 2026-W48 publiceert de industrie-keuringsinstantie SAFA (of een vergelijkbaar orgaan van de frontier-labs) een eerste formele pre-release-beoordeling van een model
- open
Voor eind 2026-12 opent een Europese privacytoezichthouder (de Ierse DPC of een nationale toezichthouder zoals de AP) publiek een onderzoek naar Meta Muse of stelt Meta daarover formeel vragen
- open
Voor eind 2026-12 verwerken open-weight modellen in een gepubliceerd maandcijfer van Vercel AI Gateway of OpenRouter meer dan 60% van het tokenverkeer
- open
Voor eind 2026-W43 publiceert minstens een grote leverancier van AI-connectors/MCP-integraties een expliciet beleid dat connector-inhoud als onvertrouwde invoer behandelt, of trekt een connector terug
- open
Voor eind 2026-W43 zet minstens een groot lab of ontwikkelplatform blijvend agent-geheugen over sessies heen in de markt als kernfunctie, in plaats van als losse community-tool
- open
Voor eind 2026-W44 duikt minstens een open-source agent-harness (DeepSeek Harness, OpenCode, Prime Agent of vergelijkbaar) op als standaard- of ondersteunde optie in een groot commercieel ontwikkelproduct
- open
Voor eind 2026-W46 komt er in de EU of een lidstaat een concreet wetsvoorstel of rechterlijke uitspraak die aansprakelijkheid voor handelingen van een autonome AI-agent expliciet bij de inzetter of aanbieder legt
- open
Voor eind 2026-W44 leidt het OpenAI-sandbox-escape-/Hugging-Face-hack-incident tot minstens een concrete governance-reactie: een toezichthouder, wetsvoorstel of frontier-lab dat verplichte containment- of incident-disclosure voor model-evaluaties invoert of aankondigt
het bewijs
W41: beweegt maar vrijwillig, Joint Commitment (29 sep) met interne controles + externe audits, geen handhaving; 23-landenoproep (W40) vraagt verplichte keuring; telt pas bij verplichting
- open
Voor eind 2026-W44 verhoogt minstens een grote AI-coding-tool (Cursor, Claude Code, Copilot of vergelijkbaar) zichtbaar de prijs of knijpt de gulle gebruikslimieten dicht, als de subsidie-fase afloopt
- weerlegd
Voor eind 2026-W40 verlaagt minstens een Amerikaans frontier-lab (OpenAI, Anthropic of Google) de officiele listprijs per token van een vlaggenschipmodel met minstens 25% t.o.v. begin W29
waarom ik ongelijk had
W40: richting klopt maar drempel niet: Opus 5.5 listprijs -20% t.o.v. Opus 5, OpenAI's -80% (30 juli) raakte GPT-5.6 Luna (goedkoopste tier) niet het vlaggenschip, Grok 4.7 halve prijs maar xAI valt buiten de claim (prijzen via secundaire prijsoverzichten); W29: OpenAI verlaagt prijzen bij de GPT-5.6-release (54% zuiniger op agent-coding) terwijl Chinese open modellen tot 100x goedkoper zijn; inference commoditiseert
- bevestigd
Voor eind 2026-W40 blokkeert of tarifeert minstens een groot web-infrastructuurbedrijf (Cloudflare-klasse) AI-agents standaard op een significant deel van het web, wat agent-gebaseerde automatisering meetbaar fragieler maakt
het bewijs
W40: Cloudflare blokkeert sinds 15 september agent- en trainingsbots standaard op advertentiepagina's van alle nieuwe domeinen en alle gratis klanten (Cloudflare-blog, PYMNTS); W28: aanleiding: Cloudflare kondigt aan AI-agents standaard te blokkeren op ~20% van het web (r/AI_Agents), naast opkomende agent-registries en "vertrouwde agent"-lijsten (Warner AI Agent Act); W29: TikTok-creators wijzen op de Cloudflare-startdatum (~15 september) als moment waarop web-lezende agents geraakt worden
- bevestigd
Voor eind 2026-W34 wisselt minstens een van de drie grote Amerikaanse labs (OpenAI, Anthropic, Google) opnieuw een frontier-model van publieke beschikbaarheid naar overheids- of toegangsbeperking
het bewijs
W34 BEVESTIGD: OpenAI publiceert "Putting frontier cyber models in more trusted hands" en beperkt z'n krachtigste cyber-modellen tot geselecteerde vertrouwde partijen (primaire bron openai.com); in dezelfde week meldt The Decoder dat OpenAI het Preparedness-team ontbindt. Eerder: W28: nog geen nieuwe model-wissel, maar het mechanisme wordt formeel: het Witte Huis werkt naar vrijwillige frontier-release-standaarden met 1 augustus als deadline (EO 2 juni), en Anthropic vraagt het Congres zelf om onafhankelijke veiligheidstests; de 1-augustus-standaard is de trigger om te bewaken; W29: GPT-5.6 Sol ging eerst twaalf dagen door een White House-keuring vóór release (vooraf-keuring nu operationeel), al is het nog geen model-terugtrekking
- weerlegd
Voor eind 2026-W40 verwijst minstens een tweede EU-rechterlijke uitspraak, toezichthouder of officiele richtlijn naar het Duitse AI-Overviews-oordeel als grond voor directe aanbieder-aansprakelijkheid voor AI-output
waarom ik ongelijk had
W26: geen nieuwe juridische verwijzing; de EU stemde wel in met uitstel van enkele AI Act-verplichtingen; W40: binnen de termijn geen tweede EU-verwijzing gevonden, het aansprakelijkheidsgesprek verschoof naar agent-handelingen (zie P-2026-W34-2)
- open
Werkgeheugen blijft duur (32GB DDR5 boven ~250 euro) tot eind 2026 door AI-datacentervraag, wat lokaal AI draaien minder goedkoop maakt dan de gratis open-weights suggereren
het bewijs
W40: op koers, goedkoopste 32GB DDR5-kit in de VS eind september 375-425 dollar (Tom's Hardware / prijstrackers), TrendForce en SemiAnalysis verwachten verdere stijging tot in 2027; eindoordeel eind 2026
- bevestigd
EU-gehoste of on-prem AI wordt voor eind W36 een expliciete inkoop- of architectuurfactor in minstens een gevoelige-data-sector (juridisch/zorg/finance) in NL/EU, gedreven door AI Act-agentregels (augustus) plus Europese compute
het bewijs
W37: OpenAI biedt nul dataretentie op frontier-modellen aan als productoptie (openai.com, primair) en de EU kondigt strengere ChatGPT-regulering aan; dataretentie/verwerkingslocatie is daarmee een expliciete inkoopvariabele geworden. Stapelt op W34 (EU AI Omnibus + actievere AI Office), W25 (Tech Sovereignty Package, NL Wet vifo naar AI per 2027, ING beoordeelt hypotheken met AI) en W26 (US-gating maakte afhankelijkheid tastbaar)
- weerlegd
Voor eind 2026-W36 staat een open-weights model (DeepSeek, Qwen of StepFun) in de top-3 van SWE-Bench Pro, op closed-flagship-niveau
waarom ik ongelijk had
W37 WEERLEGD op de strikte lezing: geen geverifieerde top-3-notering op SWE-Bench Pro binnen de termijn, en Arena-capability-analyse stelt dat de kloof frontier vs open deze week juist groter werd (Instagram/Gostev). Open won wel op adoptie (NYT 2026-09-04: Corporate America hooked on open-source AI) en op breedte (K2 Horizon, Kimi K2.7 Code, GLM-5.3), niet op de benchmarktop. Eerder bewijs stapelde W24: MiniMax M3 op 54.7 van de Artificial Analysis Intelligence-index (open, vlak onder flagship); W26: GLM-5.2 komt binnen als sterkste open model voor coding/agents; W28: GLM-5.2 krijgt met ZCode een agentic dev-omgeving voor langlopende jobs, MiniMax M3 als bijna-top voor een fractie; W29: GLM-5.2/DeepSeek-v4/Kimi-K2.7 gemeld als productie-inzetbaar naast de flagships (X, breed gedeeld); bewijs blijft stapelen richting de W36-deadline
- open
Voor eind 2026 voert minstens een mainstream NL/EU-merk 'door mensen gemaakt' of 'AI-vrij' actief als verkoopargument (label, campagne of premium-tier)
- open
Voor eind 2026 wordt 'AI-investeringen leveren nog niet op' een dominant mainstream-narratief op cover-story-niveau, wat MKB voorzichtiger maakt
het bewijs
W28: beweegt sterk richting mainstream, nu vanuit de sector zelf: Zuckerberg zegt agents gaan trager dan gehoopt, Palantir's Karp zegt op CNBC dat frontier-modellen geen outcomes leveren, en een ROI-studie becijfert ~3% urenbesparing met bijna 0% omzet-doorwerking; W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + AI-verstoring als hét onderwerp op earnings-calls + Nadella's harvest-essay duwen het narratief verder mainstream
- open
Voor eind 2026 bevestigt Apple publiekelijk dat de Gemini-Siri-inferentie via Apple's Private Cloud Compute loopt (niet rauw naar Google), als GDPR-relevant verkoopargument
het bewijs
beweegt sterk W24: Apple toont op WWDC een drie-lagen-Siri (toestel / Apple privacy-cloud / Google-cloud voor complexe taken), gerapporteerd 1,2T-Gemini ~1mld/jr, geen EU-launch; expliciete GDPR-framing ontbreekt nog
- open
Voor eind 2026 draait een open MoE-model van Qwen of DeepSeek-V4-Flash-klasse (near-frontier reasoning) bruikbaar boven 20 tokens/sec lokaal op een Mac van maximaal 4000 euro
- open
Kosten-per-taak wordt binnen 2 kwartalen de dominante AI-inkooplens bij MKB
het bewijs
W34: sterke beweging in de richting, nog niet aantoonbaar BIJ MKB. Stripe koopt routing-laag OpenRouter voor 7B+ (TechCrunch), HN-analyse over token-brokers/credit-resale, en een Reddit-analyse (85/100) die coding-abonnementen herrekent op werkelijke kosten na subsidie. Bewijs komt uit de dev-/enterprise-hoek; MKB-bewijs ontbreekt nog, daarom review verlengd naar W44
- open
Coding-tools-laag commoditiseert binnen ~12 maanden
het bewijs
W31 sterk bevestigend traject: Anthropic subsidieert AI-coding naar verluidt 13x (modelplane.ai, "hoe lang houdt dit?"), Moonshot's open coding-agent wordt gebracht als "outsmarting Claude Code en GPT-5", Continuum laat je van coding-agent wisselen zonder je project opnieuw uit te leggen, plus Perplexity CLI en Sakana's Claude-Code-interface; agents worden onderling verwisselbaar en de prijs leunt op subsidie. Eindoordeel pas bij horizon (~W21-2027), traject wijst richting bevestigd
- bevestigd
AI inside zakt als verkoopargument, human-led stijgt
het bewijs
HN-top "I'm Tired of Talking to AI" (W22 1724pt naar W23 2008pt) + DuckDuckGo +28% + AI-vrij als feature; herbevestigd W23; herbevestigd W24: "AI is slowing down" 613pt + zelfbewuste anti-AI-vraag 455pt; herbevestigd W26: Ford haalt ervaren mensen terug bij z'n agent-uitrol; herbevestigd W28: de scepsis komt nu van de bouwers zelf (Zuckerberg "agents trager dan gehoopt", Karp "frontier levert geen outcomes") plus een ROI-studie (~3% uren, ~0% omzet); herbevestigd W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + Nadella waarschuwt dat leveranciers stilletjes klantkennis oogsten
- bevestigd
China haalt de bodem onder flagship-pricing weg
het bewijs
DeepSeek 75% korting permanent + Qwen Opus-niveau (W22); herbevestigd W23: DeepSeek-V4-Pro/Flash + Qwen3.6 voeren HF-trending aan (open-weights naderen flagship); herbevestigd W24: 25+ open modellen in 1 week, DeepSeek-V4-Pro #1 HF (4730), Google geeft Gemma 4 zelf open vrij; herbevestigd W26: Zhipu's open GLM-5.2 voert de open-model-ranglijst aan; herbevestigd W28: GLM-5.2 krijgt een eigen agent-bouwomgeving (ZCode) en MiniMax M3 wordt als bijna-top voor een fractie aangeprezen; herbevestigd W29: open modellen (GLM-5.2, DeepSeek-v4, Kimi-K2.7) draaien nu productiewerk, Chinese modellen tot 100x goedkoper, DeepSeek bouwt een eigen AI-chip
~1 jaar6
- open
Voor 2027-W23 wordt minstens een top coding-tool (Cursor, Copilot, Windsurf of Claude Code) overgenomen of fundamenteel van 'tool' naar 'platform/agent' herpositioneerd
- open
Voor 2027-W23 brengt een grote partij (OpenAI, Anthropic, Google, Apple of Microsoft) een mainstream proactieve persoonlijke assistent die een fleet van agents aanstuurt
- open
Voor eind 2027 haalt de METR 50%-task-horizon taken die mensen minstens een volledige werkdag (8 uur) kosten, voor generalist-agents
- open
Voor 2028-W22 is er geen algemeen beschikbaar agent-product dat een NL-MKB-werknemerrol end-to-end vervangt met persistent leren over sessies, op productie-betrouwbaarheid (Karpathy continual-learning-test, human-moat-tracker)
- open
Voor eind 2027 ziet minstens een traditioneel NL-kwaliteitsmerk (Volkskrant, NRC of FD) een meetbare opleving in betalende abonnees of print-oplage, mede gedreven door deepfake-/fake-news-moeheid en 'geverifieerd door mensen' als waarde (flight to verified-human)
- open
Voor eind 2027 wordt parasociale AI-schade ('AI-psychose', ongezonde AI-afhankelijkheid) een erkende categorie in minstens een Westers land: een formele gezondheidsrichtlijn, klinische erkenning, of door een toezichthouder afgedwongen platform-maatregel
~3 jaar (horizon-watch)1
- open
Voor eind 2028 publiceert minstens een frontier-lab een geverifieerde, reproduceerbare autonome verbetering door een AI aan z'n eigen training of architectuur boven menselijke baseline (Clark 60%-scenario)