Elke maand De AI Brief in je inbox: wat er verschoof in de AI-ruis, wat je ermee doet, en de calls die erop volgen. Hieronder de laatste editie, het archief, de essays en mijn voorspellingen, publiek bijgehouden.
1 mail per maand · uitschrijven met één klik
De AI Brief · september 2026
Verder in september: open modellen lopen nog maar vier maanden achter op de top, Meta's nieuwe assistent las in een test meer mee dan was toegestaan, en twee van de sterkste nieuwe modellen gingen eerst naar een selecte groep.
als iets dieper telt dan een brief
Soms is een signaal te groot voor de brief. Dan schrijf ik het uit: de langere stukken over AI, marketing en bouwen.
Mensen zeggen AI-abonnementen op en kiezen AI-vrije zoek. Wat die moeheid betekent voor je bedrijf, en waarom zichtbaar mensenwerk nu het verschil maakt.
Elke zondagnacht leest een programma ruim 200 berichten over AI voor me. Maandag beslis ik wat jouw tijd waard is. En de les die je kunt stelen.
De helft van alle nieuwe code is al deels AI, maar 67% van wat ermee gebouwd wordt heeft een lek. Wat dat betekent als je geen programmeur bent.
Nederlandse bedrijven gebruiken AI het meest van heel Europa. En precies hier kantelt het gesprek deze week naar toezicht en soevereiniteit. Geen toeval.
Iedereen vraagt wie AI wint, OpenAI of Anthropic. Dat is de verkeerde vraag. Er zijn twee winnaars voor twee soorten werk, en dat verandert je tool-keuze.
Wat ik denk dat er gaat gebeuren in AI, en hoe het uitpakt. Ook als ik ongelijk had.
Voor eind 2026-W47 noemt minstens een van de zes ondertekenaars van de Joint Commitment on Frontier Responsibilities publiek een externe auditor of publiceert een extern auditrapport
Voor eind 2026-W46 kondigt minstens een bekende verticale AI-aanbieder (juridisch, zorg, finance of klantenservice) publiek aan dat hij z'n kernproduct van een Amerikaans frontier-model naar een open of eigen model verplaatst om de marge te redden
Voor eind 2026-W48 publiceert de industrie-keuringsinstantie SAFA (of een vergelijkbaar orgaan van de frontier-labs) een eerste formele pre-release-beoordeling van een model
Voor eind 2026-12 opent een Europese privacytoezichthouder (de Ierse DPC of een nationale toezichthouder zoals de AP) publiek een onderzoek naar Meta Muse of stelt Meta daarover formeel vragen
Voor eind 2026-12 verwerken open-weight modellen in een gepubliceerd maandcijfer van Vercel AI Gateway of OpenRouter meer dan 60% van het tokenverkeer
Voor eind 2026-W43 publiceert minstens een grote leverancier van AI-connectors/MCP-integraties een expliciet beleid dat connector-inhoud als onvertrouwde invoer behandelt, of trekt een connector terug
Voor eind 2026-W43 zet minstens een groot lab of ontwikkelplatform blijvend agent-geheugen over sessies heen in de markt als kernfunctie, in plaats van als losse community-tool
Voor eind 2026-W44 duikt minstens een open-source agent-harness (DeepSeek Harness, OpenCode, Prime Agent of vergelijkbaar) op als standaard- of ondersteunde optie in een groot commercieel ontwikkelproduct
Voor eind 2026-W46 komt er in de EU of een lidstaat een concreet wetsvoorstel of rechterlijke uitspraak die aansprakelijkheid voor handelingen van een autonome AI-agent expliciet bij de inzetter of aanbieder legt
Voor eind 2026-W44 leidt het OpenAI-sandbox-escape-/Hugging-Face-hack-incident tot minstens een concrete governance-reactie: een toezichthouder, wetsvoorstel of frontier-lab dat verplichte containment- of incident-disclosure voor model-evaluaties invoert of aankondigt
W41: beweegt maar vrijwillig, Joint Commitment (29 sep) met interne controles + externe audits, geen handhaving; 23-landenoproep (W40) vraagt verplichte keuring; telt pas bij verplichting
Voor eind 2026-W44 verhoogt minstens een grote AI-coding-tool (Cursor, Claude Code, Copilot of vergelijkbaar) zichtbaar de prijs of knijpt de gulle gebruikslimieten dicht, als de subsidie-fase afloopt
Voor eind 2026-W40 verlaagt minstens een Amerikaans frontier-lab (OpenAI, Anthropic of Google) de officiele listprijs per token van een vlaggenschipmodel met minstens 25% t.o.v. begin W29
W40: richting klopt maar drempel niet: Opus 5.5 listprijs -20% t.o.v. Opus 5, OpenAI's -80% (30 juli) raakte GPT-5.6 Luna (goedkoopste tier) niet het vlaggenschip, Grok 4.7 halve prijs maar xAI valt buiten de claim (prijzen via secundaire prijsoverzichten); W29: OpenAI verlaagt prijzen bij de GPT-5.6-release (54% zuiniger op agent-coding) terwijl Chinese open modellen tot 100x goedkoper zijn; inference commoditiseert
Voor eind 2026-W40 blokkeert of tarifeert minstens een groot web-infrastructuurbedrijf (Cloudflare-klasse) AI-agents standaard op een significant deel van het web, wat agent-gebaseerde automatisering meetbaar fragieler maakt
W40: Cloudflare blokkeert sinds 15 september agent- en trainingsbots standaard op advertentiepagina's van alle nieuwe domeinen en alle gratis klanten (Cloudflare-blog, PYMNTS); W28: aanleiding: Cloudflare kondigt aan AI-agents standaard te blokkeren op ~20% van het web (r/AI_Agents), naast opkomende agent-registries en "vertrouwde agent"-lijsten (Warner AI Agent Act); W29: TikTok-creators wijzen op de Cloudflare-startdatum (~15 september) als moment waarop web-lezende agents geraakt worden
Voor eind 2026-W34 wisselt minstens een van de drie grote Amerikaanse labs (OpenAI, Anthropic, Google) opnieuw een frontier-model van publieke beschikbaarheid naar overheids- of toegangsbeperking
W34 BEVESTIGD: OpenAI publiceert "Putting frontier cyber models in more trusted hands" en beperkt z'n krachtigste cyber-modellen tot geselecteerde vertrouwde partijen (primaire bron openai.com); in dezelfde week meldt The Decoder dat OpenAI het Preparedness-team ontbindt. Eerder: W28: nog geen nieuwe model-wissel, maar het mechanisme wordt formeel: het Witte Huis werkt naar vrijwillige frontier-release-standaarden met 1 augustus als deadline (EO 2 juni), en Anthropic vraagt het Congres zelf om onafhankelijke veiligheidstests; de 1-augustus-standaard is de trigger om te bewaken; W29: GPT-5.6 Sol ging eerst twaalf dagen door een White House-keuring vóór release (vooraf-keuring nu operationeel), al is het nog geen model-terugtrekking
Voor eind 2026-W40 verwijst minstens een tweede EU-rechterlijke uitspraak, toezichthouder of officiele richtlijn naar het Duitse AI-Overviews-oordeel als grond voor directe aanbieder-aansprakelijkheid voor AI-output
W26: geen nieuwe juridische verwijzing; de EU stemde wel in met uitstel van enkele AI Act-verplichtingen; W40: binnen de termijn geen tweede EU-verwijzing gevonden, het aansprakelijkheidsgesprek verschoof naar agent-handelingen (zie P-2026-W34-2)
Werkgeheugen blijft duur (32GB DDR5 boven ~250 euro) tot eind 2026 door AI-datacentervraag, wat lokaal AI draaien minder goedkoop maakt dan de gratis open-weights suggereren
W40: op koers, goedkoopste 32GB DDR5-kit in de VS eind september 375-425 dollar (Tom's Hardware / prijstrackers), TrendForce en SemiAnalysis verwachten verdere stijging tot in 2027; eindoordeel eind 2026
EU-gehoste of on-prem AI wordt voor eind W36 een expliciete inkoop- of architectuurfactor in minstens een gevoelige-data-sector (juridisch/zorg/finance) in NL/EU, gedreven door AI Act-agentregels (augustus) plus Europese compute
W37: OpenAI biedt nul dataretentie op frontier-modellen aan als productoptie (openai.com, primair) en de EU kondigt strengere ChatGPT-regulering aan; dataretentie/verwerkingslocatie is daarmee een expliciete inkoopvariabele geworden. Stapelt op W34 (EU AI Omnibus + actievere AI Office), W25 (Tech Sovereignty Package, NL Wet vifo naar AI per 2027, ING beoordeelt hypotheken met AI) en W26 (US-gating maakte afhankelijkheid tastbaar)
Voor eind 2026-W36 staat een open-weights model (DeepSeek, Qwen of StepFun) in de top-3 van SWE-Bench Pro, op closed-flagship-niveau
W37 WEERLEGD op de strikte lezing: geen geverifieerde top-3-notering op SWE-Bench Pro binnen de termijn, en Arena-capability-analyse stelt dat de kloof frontier vs open deze week juist groter werd (Instagram/Gostev). Open won wel op adoptie (NYT 2026-09-04: Corporate America hooked on open-source AI) en op breedte (K2 Horizon, Kimi K2.7 Code, GLM-5.3), niet op de benchmarktop. Eerder bewijs stapelde W24: MiniMax M3 op 54.7 van de Artificial Analysis Intelligence-index (open, vlak onder flagship); W26: GLM-5.2 komt binnen als sterkste open model voor coding/agents; W28: GLM-5.2 krijgt met ZCode een agentic dev-omgeving voor langlopende jobs, MiniMax M3 als bijna-top voor een fractie; W29: GLM-5.2/DeepSeek-v4/Kimi-K2.7 gemeld als productie-inzetbaar naast de flagships (X, breed gedeeld); bewijs blijft stapelen richting de W36-deadline
Voor eind 2026 voert minstens een mainstream NL/EU-merk 'door mensen gemaakt' of 'AI-vrij' actief als verkoopargument (label, campagne of premium-tier)
Voor eind 2026 wordt 'AI-investeringen leveren nog niet op' een dominant mainstream-narratief op cover-story-niveau, wat MKB voorzichtiger maakt
W28: beweegt sterk richting mainstream, nu vanuit de sector zelf: Zuckerberg zegt agents gaan trager dan gehoopt, Palantir's Karp zegt op CNBC dat frontier-modellen geen outcomes leveren, en een ROI-studie becijfert ~3% urenbesparing met bijna 0% omzet-doorwerking; W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + AI-verstoring als hét onderwerp op earnings-calls + Nadella's harvest-essay duwen het narratief verder mainstream
Voor eind 2026 bevestigt Apple publiekelijk dat de Gemini-Siri-inferentie via Apple's Private Cloud Compute loopt (niet rauw naar Google), als GDPR-relevant verkoopargument
beweegt sterk W24: Apple toont op WWDC een drie-lagen-Siri (toestel / Apple privacy-cloud / Google-cloud voor complexe taken), gerapporteerd 1,2T-Gemini ~1mld/jr, geen EU-launch; expliciete GDPR-framing ontbreekt nog
Voor eind 2026 draait een open MoE-model van Qwen of DeepSeek-V4-Flash-klasse (near-frontier reasoning) bruikbaar boven 20 tokens/sec lokaal op een Mac van maximaal 4000 euro
Kosten-per-taak wordt binnen 2 kwartalen de dominante AI-inkooplens bij MKB
W34: sterke beweging in de richting, nog niet aantoonbaar BIJ MKB. Stripe koopt routing-laag OpenRouter voor 7B+ (TechCrunch), HN-analyse over token-brokers/credit-resale, en een Reddit-analyse (85/100) die coding-abonnementen herrekent op werkelijke kosten na subsidie. Bewijs komt uit de dev-/enterprise-hoek; MKB-bewijs ontbreekt nog, daarom review verlengd naar W44
Coding-tools-laag commoditiseert binnen ~12 maanden
W31 sterk bevestigend traject: Anthropic subsidieert AI-coding naar verluidt 13x (modelplane.ai, "hoe lang houdt dit?"), Moonshot's open coding-agent wordt gebracht als "outsmarting Claude Code en GPT-5", Continuum laat je van coding-agent wisselen zonder je project opnieuw uit te leggen, plus Perplexity CLI en Sakana's Claude-Code-interface; agents worden onderling verwisselbaar en de prijs leunt op subsidie. Eindoordeel pas bij horizon (~W21-2027), traject wijst richting bevestigd
AI inside zakt als verkoopargument, human-led stijgt
HN-top "I'm Tired of Talking to AI" (W22 1724pt naar W23 2008pt) + DuckDuckGo +28% + AI-vrij als feature; herbevestigd W23; herbevestigd W24: "AI is slowing down" 613pt + zelfbewuste anti-AI-vraag 455pt; herbevestigd W26: Ford haalt ervaren mensen terug bij z'n agent-uitrol; herbevestigd W28: de scepsis komt nu van de bouwers zelf (Zuckerberg "agents trager dan gehoopt", Karp "frontier levert geen outcomes") plus een ROI-studie (~3% uren, ~0% omzet); herbevestigd W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + Nadella waarschuwt dat leveranciers stilletjes klantkennis oogsten
China haalt de bodem onder flagship-pricing weg
DeepSeek 75% korting permanent + Qwen Opus-niveau (W22); herbevestigd W23: DeepSeek-V4-Pro/Flash + Qwen3.6 voeren HF-trending aan (open-weights naderen flagship); herbevestigd W24: 25+ open modellen in 1 week, DeepSeek-V4-Pro #1 HF (4730), Google geeft Gemma 4 zelf open vrij; herbevestigd W26: Zhipu's open GLM-5.2 voert de open-model-ranglijst aan; herbevestigd W28: GLM-5.2 krijgt een eigen agent-bouwomgeving (ZCode) en MiniMax M3 wordt als bijna-top voor een fractie aangeprezen; herbevestigd W29: open modellen (GLM-5.2, DeepSeek-v4, Kimi-K2.7) draaien nu productiewerk, Chinese modellen tot 100x goedkoper, DeepSeek bouwt een eigen AI-chip
Voor 2027-W23 wordt minstens een top coding-tool (Cursor, Copilot, Windsurf of Claude Code) overgenomen of fundamenteel van 'tool' naar 'platform/agent' herpositioneerd
Voor 2027-W23 brengt een grote partij (OpenAI, Anthropic, Google, Apple of Microsoft) een mainstream proactieve persoonlijke assistent die een fleet van agents aanstuurt
Voor eind 2027 haalt de METR 50%-task-horizon taken die mensen minstens een volledige werkdag (8 uur) kosten, voor generalist-agents
Voor 2028-W22 is er geen algemeen beschikbaar agent-product dat een NL-MKB-werknemerrol end-to-end vervangt met persistent leren over sessies, op productie-betrouwbaarheid (Karpathy continual-learning-test, human-moat-tracker)
Voor eind 2027 ziet minstens een traditioneel NL-kwaliteitsmerk (Volkskrant, NRC of FD) een meetbare opleving in betalende abonnees of print-oplage, mede gedreven door deepfake-/fake-news-moeheid en 'geverifieerd door mensen' als waarde (flight to verified-human)
Voor eind 2027 wordt parasociale AI-schade ('AI-psychose', ongezonde AI-afhankelijkheid) een erkende categorie in minstens een Westers land: een formele gezondheidsrichtlijn, klinische erkenning, of door een toezichthouder afgedwongen platform-maatregel
Voor eind 2028 publiceert minstens een frontier-lab een geverifieerde, reproduceerbare autonome verbetering door een AI aan z'n eigen training of architectuur boven menselijke baseline (Clark 60%-scenario)