← Alle edities

De AI Brief · week 23

De AI-euforie koelt af.

Verder deze week: open modellen worden bijna gratis, en 'sneller door AI' blijkt vaak meer gevoel dan winst.

2 jun 2026 · de hele week · door een mens, AI als gereedschap

Waar staan we

Deze week werd het gesprek over AI een stuk nuchterder. Mensen raken AI-moe. "Tired of Talking to AI" was het best gelezen stuk op Hacker News. DuckDuckGo kreeg 28% meer bezoek met een zoekmodus zonder AI. Zelfs de bazen van OpenAI en Anthropic trokken hun "AI pakt je baan"-voorspelling terug.

Bij bedrijven verschuift de vraag van "wat kan AI" naar "wat levert het op". Opus 4.8 werd het beste model om mee te programmeren. Tegelijk liet een groot onderzoek zien: ervaren programmeurs voelden zich 20% sneller met AI, maar waren 19% langzamer.

De rode draad: de techniek wordt spotgoedkoop, en steeds vaker draai je 'm gratis op je eigen machine. De winst zit niet meer in het model. Die zit in of je het betrouwbaar aan het werk krijgt.

Wat er deze week schoof

wat er nu kan

Gratis open modellen kruipen naar de top

De grootste sprong kwam deze week van open modellen die je gratis zelf mag draaien, en niet van de grote gesloten labs. Twee nieuwe Chinese modellen, MiniMax M3 en StepFun, kropen tot vlak onder het beste niveau voor programmeren. En Opus 4.8 van Anthropic zette de bovenkant neer.

Steeds meer top-AI is open en draaibaar op eigen of goedkope infra, niet alleen bij de grote labs.

voor wie het nakijkt

open-weights, coding, frontier · heat: SWE-Bench Pro 59% (MiniMax M3, open)

wat het kost

DeepSeek en open modellen zijn het populairst

De modellen die je gratis zelf kunt draaien stonden deze week bovenaan de lijstjes van wat ontwikkelaars echt gebruiken. De Chinese modellen van DeepSeek en Qwen kregen duizenden stemmen, en een veelgelezen stuk rekent voor dat zelf draaien goedkoper wordt dan betalen voor de dure topmodellen.

Krachtige AI per taak wordt spotgoedkoop, je betaalt straks vooral voor de inrichting en niet voor de tokens.

voor wie het nakijkt

deepseek, open-weights, pricing, local · heat: HF 4548 upvotes (DeepSeek-V4-Pro)

werkt het echt

AI voelt sneller dan het is

Het verschil tussen hoe snel AI voelt en hoe snel het echt is, kreeg deze week harde cijfers. In een onderzoek van METR voelden ervaren programmeurs zich 20% sneller met AI, maar waren ze 19% langzamer. Het werk verschoof: minder zelf schrijven, meer controleren wat de AI maakte.

Een AI-demo die snel voelt is nog geen snel product, de controle-last verschuift maar verdwijnt niet.

  • verder lezen: Ken Corey, "20% Faster / 19% Slower" · ~6 min · de RCT uitgelegd · datapro, "The AI Paradox" · ~8 min · de cijfers
voor wie het nakijkt

coding, productiviteit, METR, review · heat: 39-punts perceptiegat (METR) · HN 406pt

wie aan de knoppen zit

Europa zet geld en regels achter eigen AI

Europa's wens om niet afhankelijk te zijn van Amerikaanse AI werd op twee fronten concreet. SoftBank kondigde 75 miljard euro aan voor datacenters en rekenkracht in Europa, en de Europese AI-wet maakt duidelijk dat AI die zelfstandig taken uitvoert vanaf augustus aan regels moet voldoen. Banken als BNP Paribas en Abanca draaien hun AI nu al binnen Europa.

Europese AI op eigen of EU-bodem wordt een echte optie, en agent-systemen krijgen vanaf augustus echte regels.

  • verder lezen: EU AI Act Newsletter #103 · ~5 min · wat augustus verplicht · Mistral-summit notes · ~6 min · EU on-prem in de praktijk (BNP, Abanca)
voor wie het nakijkt

eu, soevereiniteit, ai-act, compute · heat: €75 mld (SoftBank) · HN 465pt

hoe het voelt

AI-moeheid wordt gedrag, AI-vrij wordt een verkoopargument

De weerstand tegen AI werd deze week echt gedrag, geen gevoel meer. "Tired of Talking to AI" werd het drukste stuk op Hacker News, DuckDuckGo kreeg 28% meer bezoek en maakte z'n AI-vrije zoeken makkelijker vindbaar, en stukken over "stop met AI" raakten een snaar. Zelfs de grootste AI-doemdenkers draaiden bij.

Je klant en je personeel worden AI-moe, "door mensen gemaakt" wint aan waarde.

voor wie het nakijkt

backlash, vertrouwen, human-led · heat: HN 2008pt · DuckDuckGo +28%

Deze week doen

Lees de EU AI Act agent-FAQ en check of jouw AI-inzet onder de augustus-agentverplichtingen valt, vóór je je volgende architectuur kiest.

  • waarom nu: de August-countdown werd deze week concreet (Newsletter #103 + SoftBank €75 mld).
  • 5 min: open Newsletter #103, bepaal welke agent-categorie je raakt.
  • 1 uur: map je AI-pipeline tegen de agent-verplichtingen, noteer één architectuur-risico (EU-hosting?).

Gereedschapskist

  • DeepSeek-V4-Flash (open weights) · hf · goedkoop open model dat je op EU-bodem kunt draaien, privacy-vriendelijk alternatief voor gevoelige data.
  • JetBrains Mellum2-12B-A2.5B-Thinking · hf · open coding-model, goedkoop alternatief naast de grote labs voor wie tussen modellen wil wisselen.
  • ollama v0.30.0 · release · maakt lokaal modellen draaien makkelijker, handig voor on-prem of privacy-gevoelige experimenten.

Wat ik volg

  • als GPT-5.6 uitkomt (markt verwacht vóór eind juli) → de model-voorsprong verschuift, moment om je modelkeuze te herzien.
  • als de EU AI Act agent-regels actief worden (augustus) → agents krijgen verplichtingen, relevant zodra je AI iets laat beslissen of verwerken.
  • als DeepSeek of Qwen EU-gehost beschikbaar komt → krachtige AI op EU-bodem wordt realistisch voor wie met persoonsdata werkt.

Wat mij ongelijk zou geven

Als "AI-vrij" een tijdelijk moeheidssignaal blijkt in plaats van echt koopgedrag. Deze week géén tegenbewijs: het gedrag hield aan (DuckDuckGo +28% bleef, AI-vrije modus uitgerold).

Essay-kandidaten

  • praktijk · de coding-productiviteit-paradox: sterke counter (gevoel +20% vs meting -19%) + traject + raakt elke MKB'er die "AI maakt ons sneller" gelooft. Nieuwe angle: niet "de tools volwassen", maar "de winst zit in de rol-verschuiving, niet het tempo".
  • macht · Europa bouwt een eigen AI-stack: SoftBank €75 mld + Mistral on-prem + AI Act August-countdown geven een concrete EU-soevereiniteit-angle.

Bewust NIET als verse essay: de stemming · AI-moeheid is al gedekt door de Notitie ai-moeheid-mens-vooraan + de W23 deep-dive. Sterk signaal, maar geen nieuw essay.

Wat ik je bespaar

  • Healthcare AI-governance (Utah clinical sandbox, MS Copilot Health, Tempus): hoge diepte in de dump, maar niche zonder brede MKB-haak deze week. Bewust overgeslagen.
  • GPT-5.6 Polymarket-timing (88% vóór eind juli): signaleert dat Opus' voorsprong tijdelijk is, maar er valt niks te acteren tot het uit is. Staat op de watchlist hierboven.
  • De arXiv-stroom (50 papers, multimodal/continual-learning): academisch, geen MKB-haak deze week.
  • United 767 Bluetooth-bom + SF-robots-in-Airbnbs: hoog op HN, puur ruis.

Mijn voorspellingen

Wat ik denk dat er gaat gebeuren in AI, en hoe het uitpakt. Ook als ik ongelijk had.

5 bevestigd25 open3 weerlegd
Op korte termijn26
  • opensinds 2026-W41 · review na 2026-W47

    Voor eind 2026-W47 noemt minstens een van de zes ondertekenaars van de Joint Commitment on Frontier Responsibilities publiek een externe auditor of publiceert een extern auditrapport

  • opensinds 2026-W40 · review na 2026-W46

    Voor eind 2026-W46 kondigt minstens een bekende verticale AI-aanbieder (juridisch, zorg, finance of klantenservice) publiek aan dat hij z'n kernproduct van een Amerikaans frontier-model naar een open of eigen model verplaatst om de marge te redden

  • opensinds 2026-W40 · review na 2026-W48

    Voor eind 2026-W48 publiceert de industrie-keuringsinstantie SAFA (of een vergelijkbaar orgaan van de frontier-labs) een eerste formele pre-release-beoordeling van een model

  • opensinds 2026-09 · review na 2026-12

    Voor eind 2026-12 opent een Europese privacytoezichthouder (de Ierse DPC of een nationale toezichthouder zoals de AP) publiek een onderzoek naar Meta Muse of stelt Meta daarover formeel vragen

  • opensinds 2026-09 · review na 2026-12

    Voor eind 2026-12 verwerken open-weight modellen in een gepubliceerd maandcijfer van Vercel AI Gateway of OpenRouter meer dan 60% van het tokenverkeer

  • opensinds 2026-W37 · review na 2026-W43

    Voor eind 2026-W43 publiceert minstens een grote leverancier van AI-connectors/MCP-integraties een expliciet beleid dat connector-inhoud als onvertrouwde invoer behandelt, of trekt een connector terug

  • opensinds 2026-W37 · review na 2026-W43

    Voor eind 2026-W43 zet minstens een groot lab of ontwikkelplatform blijvend agent-geheugen over sessies heen in de markt als kernfunctie, in plaats van als losse community-tool

  • opensinds 2026-W34 · review na 2026-W44

    Voor eind 2026-W44 duikt minstens een open-source agent-harness (DeepSeek Harness, OpenCode, Prime Agent of vergelijkbaar) op als standaard- of ondersteunde optie in een groot commercieel ontwikkelproduct

  • opensinds 2026-W34 · review na 2026-W46

    Voor eind 2026-W46 komt er in de EU of een lidstaat een concreet wetsvoorstel of rechterlijke uitspraak die aansprakelijkheid voor handelingen van een autonome AI-agent expliciet bij de inzetter of aanbieder legt

  • opensinds 2026-W31 · review na 2026-W44

    Voor eind 2026-W44 leidt het OpenAI-sandbox-escape-/Hugging-Face-hack-incident tot minstens een concrete governance-reactie: een toezichthouder, wetsvoorstel of frontier-lab dat verplichte containment- of incident-disclosure voor model-evaluaties invoert of aankondigt

    het bewijs

    W41: beweegt maar vrijwillig, Joint Commitment (29 sep) met interne controles + externe audits, geen handhaving; 23-landenoproep (W40) vraagt verplichte keuring; telt pas bij verplichting

  • opensinds 2026-W31 · review na 2026-W44

    Voor eind 2026-W44 verhoogt minstens een grote AI-coding-tool (Cursor, Claude Code, Copilot of vergelijkbaar) zichtbaar de prijs of knijpt de gulle gebruikslimieten dicht, als de subsidie-fase afloopt

  • weerlegdsinds 2026-W29 · review na 2026-W40

    Voor eind 2026-W40 verlaagt minstens een Amerikaans frontier-lab (OpenAI, Anthropic of Google) de officiele listprijs per token van een vlaggenschipmodel met minstens 25% t.o.v. begin W29

    waarom ik ongelijk had

    W40: richting klopt maar drempel niet: Opus 5.5 listprijs -20% t.o.v. Opus 5, OpenAI's -80% (30 juli) raakte GPT-5.6 Luna (goedkoopste tier) niet het vlaggenschip, Grok 4.7 halve prijs maar xAI valt buiten de claim (prijzen via secundaire prijsoverzichten); W29: OpenAI verlaagt prijzen bij de GPT-5.6-release (54% zuiniger op agent-coding) terwijl Chinese open modellen tot 100x goedkoper zijn; inference commoditiseert

  • bevestigdsinds 2026-W28 · review na 2026-W40

    Voor eind 2026-W40 blokkeert of tarifeert minstens een groot web-infrastructuurbedrijf (Cloudflare-klasse) AI-agents standaard op een significant deel van het web, wat agent-gebaseerde automatisering meetbaar fragieler maakt

    het bewijs

    W40: Cloudflare blokkeert sinds 15 september agent- en trainingsbots standaard op advertentiepagina's van alle nieuwe domeinen en alle gratis klanten (Cloudflare-blog, PYMNTS); W28: aanleiding: Cloudflare kondigt aan AI-agents standaard te blokkeren op ~20% van het web (r/AI_Agents), naast opkomende agent-registries en "vertrouwde agent"-lijsten (Warner AI Agent Act); W29: TikTok-creators wijzen op de Cloudflare-startdatum (~15 september) als moment waarop web-lezende agents geraakt worden

  • bevestigdsinds 2026-W26 · review na 2026-W34

    Voor eind 2026-W34 wisselt minstens een van de drie grote Amerikaanse labs (OpenAI, Anthropic, Google) opnieuw een frontier-model van publieke beschikbaarheid naar overheids- of toegangsbeperking

    het bewijs

    W34 BEVESTIGD: OpenAI publiceert "Putting frontier cyber models in more trusted hands" en beperkt z'n krachtigste cyber-modellen tot geselecteerde vertrouwde partijen (primaire bron openai.com); in dezelfde week meldt The Decoder dat OpenAI het Preparedness-team ontbindt. Eerder: W28: nog geen nieuwe model-wissel, maar het mechanisme wordt formeel: het Witte Huis werkt naar vrijwillige frontier-release-standaarden met 1 augustus als deadline (EO 2 juni), en Anthropic vraagt het Congres zelf om onafhankelijke veiligheidstests; de 1-augustus-standaard is de trigger om te bewaken; W29: GPT-5.6 Sol ging eerst twaalf dagen door een White House-keuring vóór release (vooraf-keuring nu operationeel), al is het nog geen model-terugtrekking

  • weerlegdsinds 2026-W25 · review na 2026-W40

    Voor eind 2026-W40 verwijst minstens een tweede EU-rechterlijke uitspraak, toezichthouder of officiele richtlijn naar het Duitse AI-Overviews-oordeel als grond voor directe aanbieder-aansprakelijkheid voor AI-output

    waarom ik ongelijk had

    W26: geen nieuwe juridische verwijzing; de EU stemde wel in met uitstel van enkele AI Act-verplichtingen; W40: binnen de termijn geen tweede EU-verwijzing gevonden, het aansprakelijkheidsgesprek verschoof naar agent-handelingen (zie P-2026-W34-2)

  • opensinds 2026-W24 · review na 2026-W52

    Werkgeheugen blijft duur (32GB DDR5 boven ~250 euro) tot eind 2026 door AI-datacentervraag, wat lokaal AI draaien minder goedkoop maakt dan de gratis open-weights suggereren

    het bewijs

    W40: op koers, goedkoopste 32GB DDR5-kit in de VS eind september 375-425 dollar (Tom's Hardware / prijstrackers), TrendForce en SemiAnalysis verwachten verdere stijging tot in 2027; eindoordeel eind 2026

  • bevestigdsinds 2026-W23 · review na 2026-W36

    EU-gehoste of on-prem AI wordt voor eind W36 een expliciete inkoop- of architectuurfactor in minstens een gevoelige-data-sector (juridisch/zorg/finance) in NL/EU, gedreven door AI Act-agentregels (augustus) plus Europese compute

    het bewijs

    W37: OpenAI biedt nul dataretentie op frontier-modellen aan als productoptie (openai.com, primair) en de EU kondigt strengere ChatGPT-regulering aan; dataretentie/verwerkingslocatie is daarmee een expliciete inkoopvariabele geworden. Stapelt op W34 (EU AI Omnibus + actievere AI Office), W25 (Tech Sovereignty Package, NL Wet vifo naar AI per 2027, ING beoordeelt hypotheken met AI) en W26 (US-gating maakte afhankelijkheid tastbaar)

  • weerlegdsinds 2026-W23 · review na 2026-W36

    Voor eind 2026-W36 staat een open-weights model (DeepSeek, Qwen of StepFun) in de top-3 van SWE-Bench Pro, op closed-flagship-niveau

    waarom ik ongelijk had

    W37 WEERLEGD op de strikte lezing: geen geverifieerde top-3-notering op SWE-Bench Pro binnen de termijn, en Arena-capability-analyse stelt dat de kloof frontier vs open deze week juist groter werd (Instagram/Gostev). Open won wel op adoptie (NYT 2026-09-04: Corporate America hooked on open-source AI) en op breedte (K2 Horizon, Kimi K2.7 Code, GLM-5.3), niet op de benchmarktop. Eerder bewijs stapelde W24: MiniMax M3 op 54.7 van de Artificial Analysis Intelligence-index (open, vlak onder flagship); W26: GLM-5.2 komt binnen als sterkste open model voor coding/agents; W28: GLM-5.2 krijgt met ZCode een agentic dev-omgeving voor langlopende jobs, MiniMax M3 als bijna-top voor een fractie; W29: GLM-5.2/DeepSeek-v4/Kimi-K2.7 gemeld als productie-inzetbaar naast de flagships (X, breed gedeeld); bewijs blijft stapelen richting de W36-deadline

  • opensinds 2026-W23 · review na 2026-W52

    Voor eind 2026 voert minstens een mainstream NL/EU-merk 'door mensen gemaakt' of 'AI-vrij' actief als verkoopargument (label, campagne of premium-tier)

  • opensinds 2026-W23 · review na 2026-W52

    Voor eind 2026 wordt 'AI-investeringen leveren nog niet op' een dominant mainstream-narratief op cover-story-niveau, wat MKB voorzichtiger maakt

    het bewijs

    W28: beweegt sterk richting mainstream, nu vanuit de sector zelf: Zuckerberg zegt agents gaan trager dan gehoopt, Palantir's Karp zegt op CNBC dat frontier-modellen geen outcomes leveren, en een ROI-studie becijfert ~3% urenbesparing met bijna 0% omzet-doorwerking; W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + AI-verstoring als hét onderwerp op earnings-calls + Nadella's harvest-essay duwen het narratief verder mainstream

  • opensinds 2026-W23 · review na 2026-W52

    Voor eind 2026 bevestigt Apple publiekelijk dat de Gemini-Siri-inferentie via Apple's Private Cloud Compute loopt (niet rauw naar Google), als GDPR-relevant verkoopargument

    het bewijs

    beweegt sterk W24: Apple toont op WWDC een drie-lagen-Siri (toestel / Apple privacy-cloud / Google-cloud voor complexe taken), gerapporteerd 1,2T-Gemini ~1mld/jr, geen EU-launch; expliciete GDPR-framing ontbreekt nog

  • opensinds 2026-W23 · review na 2026-W52

    Voor eind 2026 draait een open MoE-model van Qwen of DeepSeek-V4-Flash-klasse (near-frontier reasoning) bruikbaar boven 20 tokens/sec lokaal op een Mac van maximaal 4000 euro

  • opensinds 2026-W22 · review na 2026-W44

    Kosten-per-taak wordt binnen 2 kwartalen de dominante AI-inkooplens bij MKB

    het bewijs

    W34: sterke beweging in de richting, nog niet aantoonbaar BIJ MKB. Stripe koopt routing-laag OpenRouter voor 7B+ (TechCrunch), HN-analyse over token-brokers/credit-resale, en een Reddit-analyse (85/100) die coding-abonnementen herrekent op werkelijke kosten na subsidie. Bewijs komt uit de dev-/enterprise-hoek; MKB-bewijs ontbreekt nog, daarom review verlengd naar W44

  • opensinds 2026-W21 · review na 2027-W08

    Coding-tools-laag commoditiseert binnen ~12 maanden

    het bewijs

    W31 sterk bevestigend traject: Anthropic subsidieert AI-coding naar verluidt 13x (modelplane.ai, "hoe lang houdt dit?"), Moonshot's open coding-agent wordt gebracht als "outsmarting Claude Code en GPT-5", Continuum laat je van coding-agent wisselen zonder je project opnieuw uit te leggen, plus Perplexity CLI en Sakana's Claude-Code-interface; agents worden onderling verwisselbaar en de prijs leunt op subsidie. Eindoordeel pas bij horizon (~W21-2027), traject wijst richting bevestigd

  • bevestigdsinds 2026-W19 · review na 2026-W22

    AI inside zakt als verkoopargument, human-led stijgt

    het bewijs

    HN-top "I'm Tired of Talking to AI" (W22 1724pt naar W23 2008pt) + DuckDuckGo +28% + AI-vrij als feature; herbevestigd W23; herbevestigd W24: "AI is slowing down" 613pt + zelfbewuste anti-AI-vraag 455pt; herbevestigd W26: Ford haalt ervaren mensen terug bij z'n agent-uitrol; herbevestigd W28: de scepsis komt nu van de bouwers zelf (Zuckerberg "agents trager dan gehoopt", Karp "frontier levert geen outcomes") plus een ROI-studie (~3% uren, ~0% omzet); herbevestigd W29: "Execs horrified by the huge AI bills" (r/technology) + Nadella waarschuwt dat leveranciers stilletjes klantkennis oogsten

  • bevestigdsinds 2026-W18 · review na 2026-W22

    China haalt de bodem onder flagship-pricing weg

    het bewijs

    DeepSeek 75% korting permanent + Qwen Opus-niveau (W22); herbevestigd W23: DeepSeek-V4-Pro/Flash + Qwen3.6 voeren HF-trending aan (open-weights naderen flagship); herbevestigd W24: 25+ open modellen in 1 week, DeepSeek-V4-Pro #1 HF (4730), Google geeft Gemma 4 zelf open vrij; herbevestigd W26: Zhipu's open GLM-5.2 voert de open-model-ranglijst aan; herbevestigd W28: GLM-5.2 krijgt een eigen agent-bouwomgeving (ZCode) en MiniMax M3 wordt als bijna-top voor een fractie aangeprezen; herbevestigd W29: open modellen (GLM-5.2, DeepSeek-v4, Kimi-K2.7) draaien nu productiewerk, Chinese modellen tot 100x goedkoper, DeepSeek bouwt een eigen AI-chip

~1 jaar6
  • opensinds 2026-W23 · review na 2027-W23

    Voor 2027-W23 wordt minstens een top coding-tool (Cursor, Copilot, Windsurf of Claude Code) overgenomen of fundamenteel van 'tool' naar 'platform/agent' herpositioneerd

  • opensinds 2026-W23 · review na 2027-W23

    Voor 2027-W23 brengt een grote partij (OpenAI, Anthropic, Google, Apple of Microsoft) een mainstream proactieve persoonlijke assistent die een fleet van agents aanstuurt

  • opensinds 2026-W23 · review na 2027-W52

    Voor eind 2027 haalt de METR 50%-task-horizon taken die mensen minstens een volledige werkdag (8 uur) kosten, voor generalist-agents

  • opensinds 2026-W23 · review na 2028-W22

    Voor 2028-W22 is er geen algemeen beschikbaar agent-product dat een NL-MKB-werknemerrol end-to-end vervangt met persistent leren over sessies, op productie-betrouwbaarheid (Karpathy continual-learning-test, human-moat-tracker)

  • opensinds 2026-W23 · review na 2027-W52

    Voor eind 2027 ziet minstens een traditioneel NL-kwaliteitsmerk (Volkskrant, NRC of FD) een meetbare opleving in betalende abonnees of print-oplage, mede gedreven door deepfake-/fake-news-moeheid en 'geverifieerd door mensen' als waarde (flight to verified-human)

  • opensinds 2026-W23 · review na 2027-W52

    Voor eind 2027 wordt parasociale AI-schade ('AI-psychose', ongezonde AI-afhankelijkheid) een erkende categorie in minstens een Westers land: een formele gezondheidsrichtlijn, klinische erkenning, of door een toezichthouder afgedwongen platform-maatregel

~3 jaar (horizon-watch)1
  • opensinds 2026-W23 · review na 2028-W52

    Voor eind 2028 publiceert minstens een frontier-lab een geverifieerde, reproduceerbare autonome verbetering door een AI aan z'n eigen training of architectuur boven menselijke baseline (Clark 60%-scenario)